फागुनमै स्थानीय तह निर्वाचन गराउने आयोगको तयारी, अन्तरजिल्ला मतदानदेखि ‘इ–भोटिङ’सम्मको योजना
निर्वाचन आयोगले आगामी स्थानीय तहको निर्वाचन समयमै सम्पन्न गर्ने उद्देश्यसहित तयारी तीव्र बनाएको छ। आयोगले २०७९ साल वैशाख ३० गते सम्पन्न स्थानीय तह निर्वाचनबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरूको कार्यकाल सकिनुभन्दा करिब दुई महिनाअघि नै नयाँ निर्वाचन गराउने गरी आन्तरिक तयारी अघि बढाएको हो।
आयोगका आयुक्त डा. राजीव सुब्बाका अनुसार स्थानीय तह निर्वाचनसम्बन्धी कानुनी व्यवस्थालाई आधार बनाएर आगामी फागुन महिनामै निर्वाचन सम्पन्न गर्ने लक्ष्यसहित तयारी भइरहेको छ। गाउँ तथा नगर सभाको कार्यकाल समाप्त हुनुअघि नै नयाँ जनप्रतिनिधि चयन गर्नुपर्ने व्यवस्थाअनुसार निर्वाचनको तयारी अगाडि बढाइएको उनले बताएका छन्।
स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि आवश्यक कानुनी, प्राविधिक तथा व्यवस्थापकीय तयारीलाई समयमै टुंग्याउने आयोगको योजना छ। संविधानले स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिको कार्यकाल पाँच वर्ष तोकेको छ। कार्यकाल समाप्त भएको निश्चित अवधिभित्र नयाँ निर्वाचन सम्पन्न गर्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्थासमेत रहेकाले आयोगले अन्तिम समयको चापबाट बच्न अग्रिम तयारी थालेको जनाएको छ।
यसपटकको निर्वाचनमा आयोगले मतदान प्रक्रियालाई थप सहज र प्रविधिमैत्री बनाउने तयारीसमेत गरिरहेको छ। विशेषगरी आफ्नो स्थायी ठेगाना रहेको जिल्लाभन्दा बाहिर बसोबास गरिरहेका मतदातालाई लक्षित गर्दै अन्तरजिल्ला मतदान प्रणाली लागू गर्ने विषयमा आयोगले काम गरिरहेको छ।
अन्तरजिल्ला मतदान व्यवस्था लागू भएमा रोजगारी, अध्ययन वा अन्य कारणले आफ्नो जिल्लाभन्दा बाहिर रहेका मतदाताले सम्बन्धित व्यवस्थाअनुसार आफू बसेकै जिल्लाबाट मतदान गर्न सक्नेछन्। आयोगले सुरुमा सीमित जिल्ला तथा निश्चित क्षेत्रबाट यस्तो व्यवस्था परीक्षणका रूपमा कार्यान्वयन गर्ने तयारी गरेको बताइएको छ।
त्यसैगरी आयोगले निर्वाचन प्रक्रियामा विद्युतीय प्रविधिको प्रयोग बढाउने दिशामा पनि काम गरिरहेको छ। आगामी निर्वाचनहरूमा क्रमशः विद्युतीय मतदान (इ–भोटिङ) प्रणाली प्रयोग गर्ने सम्भावनाबारे आयोगले तयारी अघि बढाएको हो।
विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकलाई मतदानमा सहभागी गराउने विषयलाई समेत आयोगले प्रविधिसँग जोडेर हेरिरहेको छ। आयुक्त सुब्बाका अनुसार विदेशस्थित नेपालीका लागि दूतावास तथा नियोगमार्फत अनलाइन मतदान सम्भव नहुन्जेल इ–भोटिङ प्रणाली प्रयोग गरेर मतदान गराउने विकल्पमा आयोगले तयारी गरिरहेको छ।
यसरी आगामी स्थानीय तह निर्वाचन केवल समयमै सम्पन्न गर्ने विषयमा मात्र सीमित नरही मतदान प्रक्रियालाई प्रविधिमैत्री, सहज र पहुँचयोग्य बनाउने दिशामा समेत केन्द्रित हुने देखिएको छ। आयोगले निर्वाचनको मिति, मतदान प्रणाली तथा आवश्यक व्यवस्थाबारे आगामी दिनमा थप निर्णय र तयारी अघि बढाउने जनाएको छ।
