दुई महिनामै पुल बग्यो, कोल्हवी नगरपालिकाको मिलोमतो कि लापरबाही ?
बारा । बाराको कोल्हवी नगरपालिका–८ मा निर्माण सम्पन्न भएको करिब दुई महिनामै पुल बाढीले बगाएपछि निर्माणको गुणस्तर, प्राविधिक अनुगमन र सार्वजनिक बजेटको सदुपयोगमाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ। छोटो समयमै पुल बग्नुले निर्माणमा कमजोरी भएको हो वा असारे बजेट सकाउने क्रममा हतारमा काम गरिएको हो भन्ने प्रश्न स्थानीयले उठाएका छन्।
स्थानीयका अनुसार उक्त पुल निर्माण सम्पन्न भएको करिब दुई महिनामै खोलामा आएको बाढीले पूर्ण रूपमा बगाएको हो। पुल निर्माणमा प्रयोग भएका सामग्री, जगको मजबुती, डिजाइन तथा प्राविधिक मापदण्ड पालना गरिएको थियो कि थिएन भन्ने विषयमा स्थानीयले छानबिनको माग गरेका छन्।
उक्त पुल पर्साइ निर्माण सेवाले निर्माण गरेको बताइएको छ। निर्माण कम्पनीका सञ्चालक तथा ठेकेदार हरिबंश पर्साइसँग पुल बग्नुको कारण र निर्माणको गुणस्तरबारे प्रतिक्रिया लिन खोज्दा उनले ‘नेपाल सरकारको बजेट हो, नेपाल सरकारलाई गएर सोध्नु’ भन्दै जवाफ दिएको स्थानीयको भनाइ छ। आफूहरूको काम पुल निर्माण गर्नु भएको आशय व्यक्त गर्दै उनले फोनसमेत राखिदिएको बताइएको छ।
ठेकेदारको यस्तो प्रतिक्रियापछि निर्माण सम्पन्न भएपछि संरचनाको जिम्मेवारी कसले लिने भन्ने प्रश्नसमेत उठेको छ। स्थानीयले निर्माण कम्पनीसँगै कामको अनुगमन र मूल्यांकन गर्ने निकायले पनि घटनाको जिम्मेवारी लिनुपर्ने बताएका छन्।
पुल निर्माणका क्रममा खोलाको बहाव, बाढीको सम्भावना र जमिनको अवस्थाबारे पर्याप्त प्राविधिक अध्ययन गरिएको थियो कि थिएन भन्ने विषयमा समेत प्रश्न उठेको छ। सामान्य वर्षायामको बाढीमै संरचना बगेको हो भने पुलको डिजाइन, जग तथा निर्माण सामग्रीको गुणस्तरबारे प्राविधिक परीक्षण आवश्यक रहेको स्थानीयको भनाइ छ।
पुल निर्माणको क्रममा सम्बन्धित इन्जिनियर तथा प्राविधिकले नियमित अनुगमन गरेको हुनुपर्ने भए पनि निर्माण सम्पन्न भएको केही समयमै पुल बगेपछि अनुगमन प्रभावकारी थियो कि थिएन भन्ने प्रश्न उठेको छ। निर्माण सम्पन्न भएको प्रमाणित कसरी भयो, प्राविधिक मूल्यांकन कुन आधारमा गरियो र भुक्तानी दिनुअघि संरचनाको गुणस्तर परीक्षण गरिएको थियो कि थिएन भन्नेबारे नगरपालिकाले स्पष्ट पार्नुपर्ने स्थानीयले बताएका छन्।
घटनाले असारे बजेट खर्च गर्ने प्रवृत्तिमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। आर्थिक वर्षको अन्त्यतिर बजेट सकाउने हतारमा विकास निर्माणका काम गरिँदा गुणस्तरमा सम्झौता हुने गरेको आरोप लाग्दै आएको अवस्थामा कोल्हवी–८ को पुल पनि त्यही प्रवृत्तिको परिणाम हो कि भन्ने आशंका स्थानीयले गरेका छन्।
एक स्थानीयवासीले असारमा बजेट सकाउने हतारमा कमजोर संरचना निर्माण गरिएको हुनसक्ने आशंका व्यक्त गर्दै सार्वजनिक रकमबाट बनेको पुल दुई महिनामै बग्नु गम्भीर विषय भएको बताए। उनका अनुसार घटनाको प्राविधिक परीक्षण गरी निर्माणमा कमजोरी भए सम्बन्धित पक्षलाई जिम्मेवार बनाउनुपर्छ।
पुल बगेपछि कोल्हवी नगरपालिकाका नगर प्रमुख रामप्रसाद चौधरी, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रमेश श्रेष्ठ तथा अनुगमन समितिका जिम्मेवार प्रतिनिधिहरूको भूमिकामाथि पनि स्थानीयले प्रश्न उठाएका छन्। उनीहरूले निर्माण सम्झौता, लागत, प्राविधिक मूल्यांकन, अनुगमन प्रतिवेदन र भुक्तानी प्रक्रियाबारे विवरण सार्वजनिक गर्न माग गरेका छन्।
नगरपालिकाका जिम्मेवार पदाधिकारी र निर्माण कम्पनीबीच मिलेमतो भएको हो वा अनुगमनमा लापरबाही भएको हो भन्ने विषय भने हालसम्म प्रमाणित भएको छैन। त्यसैले घटनाको निष्पक्ष प्राविधिक तथा प्रशासनिक छानबिन आवश्यक देखिन्छ। पुल बग्नुको कारण कमजोर निर्माण, डिजाइन त्रुटि, जगको समस्या, निर्माण सामग्रीको गुणस्तर वा खोलाको असामान्य बहावमध्ये के हो भन्ने विषय प्राविधिक परीक्षणबाट यकिन गर्नुपर्ने हुन्छ।
घटनाबारे सम्बन्धित वडा अध्यक्षसँग प्रतिक्रिया लिन फोन सम्पर्क गर्ने प्रयास गरिए पनि सम्पर्क हुन सकेन। वडा कार्यालय तथा नगरपालिकाको सम्बन्धित पक्षबाट पुल निर्माणको लागत, सम्झौता, निर्माण सम्पन्न मिति, प्राविधिक मूल्यांकन र बजेट निकासाबारे औपचारिक धारणा सार्वजनिक हुन बाँकी छ।
स्थानीयले सार्वजनिक बजेटबाट निर्माण भएको संरचना यति छोटो समयमै बगेपछि सम्बन्धित निकाय मौन बस्न नहुने बताएका छन्। उनीहरूले पुल निर्माणमा कमजोरी प्रमाणित भए निर्माण कम्पनी तथा निर्माणको अनुगमन र भुक्तानी प्रक्रियामा संलग्न जिम्मेवार पदाधिकारीमाथि आवश्यक कारबाही गर्न माग गरेका छन्।
दुई महिनामै पुल बगेको घटनाले कोल्हवी नगरपालिकाको विकास निर्माणको गुणस्तर र अनुगमन प्रणालीमाथि प्रश्न खडा गरेको छ। अब नगरपालिकाले घटनाको प्राविधिक छानबिन गराई वास्तविक कारण सार्वजनिक गर्छ कि गर्दैन भन्ने विषयमा स्थानीयको चासो बढेको छ।
